16 yaşında Sirkeci Garı’ndan Almanya’ya gönderilen Ahmed Talib, kunduracılığı öğrendi ancak İstanbul’a dönmek hiçbir zaman mümkün olmadı. Sıradışı hayatı, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e ve Almanya’nın savaş yıllarına uzanan sıra dışı bir gurbet hikayesine dönüştü
1917 yılının baharında Sirkeci Garı’ndan kalkan bir tren, 16 yaşındaki Osmanlı genci Ahmed Talib’i Berlin’e götürüyordu. Amacı Almanya’da kunduracılık öğrenip İstanbul’a dönmekti. Ancak hayat onun için bambaşka bir yol çizdi. Ahmed Talib, doğduğu şehri bir daha hiç göremedi.
YETİM KALDI, ALMANYA’YA GÖNDERİLDİ
1901 yılında İstanbul’da dünyaya gelen Ahmed’in babası varlıklı bir tüccardı. Üç yaşındayken annesini kaybeden Ahmed, 1915’te babasının Çanakkale’de şehit düşmesiyle de tamamen yetim kaldı.
314 GENÇ, SİRKECİ GARI’NDAN UĞURLANDI
O yıllarda Alman-Türk Derneği’nin yetim Osmanlı çocuklarını meslek öğrenmeleri amacıyla Almanya’ya göndereceğini öğrenen Ahmed de programa başvurdu. 314 genç, İstanbul’da düzenlenen askerî törenle uğurlandı. Yaklaşık 10 gün süren yolculuğun ardından Berlin’e ulaştılar.
BERLİN’DEN FÜRSTENWALDE’YE UZANAN YENİ HAYAT
Ahmed Talib, Berlin’e yaklaşık bir saat uzaklıktaki Fürstenwalde kasabasına gönderildi. Burada ayakkabı ustası Albert Pöthke’nin yanında çırak olarak çalışmaya başladı. Almancayı kısa sürede öğrendi ve 1921’de kalfalık sınavını “çok iyi” dereceyle tamamladı.
İSTANBUL HAYALİ HER GEÇEN YIL UZAKLAŞTI
Ancak Almanya’daki hayatı giderek kalıcı hale geliyordu. Cumhuriyet’in kurulmasının ardından Türk vatandaşlığı için başvurmadığı için kimlik alamayan Ahmed, İstanbul’a dönüşünü her geçen yıl erteledi. Bu süreçte kendi ayakkabı atölyesini açtı ve Fürstenwalde’den Anna Höhnow ile nişanlandı. 1927’de bir oğulları dünyaya geldi. Çocuğa Rudi Ahmed adı verildi.
NAZİLERİN GELİŞİYLE ‘‘HAYMATLOS‘‘ OLDU
Ahmed ile Anna uzun süre resmî olarak evlenemedi. Ahmed’in Alman vatandaşlığına geçme girişimi ise Nazilerin iktidara gelmesiyle sonuçsuz kaldı. Başvurusu reddedilen Ahmed Talib, böylece “haymatlos”, yani vatansız konumuna düştü. Her an sınır dışı edilme tehlikesiyle karşı karşıyaydı.
SAVAŞIN GÖLGESİNDE BİR TÜRK AİLESİ
İkinci Dünya Savaşı boyunca ailesiyle birlikte gözlerden uzak yaşamaya çalışan Ahmed’in oğlu Rudi Ahmed, yalnızca Almanca konuşarak büyüdü. Okulda “melez” olduğu söylenerek dışlanan Rudi, savaşın sonlarına doğru askere alınarak cepheye gönderildi.
DOĞU ALMANYA’DA KÖK SALDI
Savaş sonrasında Fürstenwalde, Doğu Almanya sınırları içinde kaldı. Ahmed Talib, sürekli oturum iznini yenileyerek hayatını sürdürdü. Kasabada sevilen bir kişi haline gelen Ahmed, ayakkabıcılık mesleğinde çıraklar yetiştirdi ve çeşitli kasaba işlerinde gönüllü olarak görev aldı. 1953 ve 1957’de torunları Beate ve Jörg dünyaya geldi.
Ahmed Talib nihayet 1961 yılında Doğu Almanya vatandaşlığına kabul edildi.
KARDEŞİ, YARIM ASIR SONRA İZİNİ BULDU
Yıllar sonra Türkiye’den gelen bir ziyaretçi, Ahmed’in geçmişiyle yeniden bağ kurmasını sağladı. Kız kardeşi Huriye Hanım, yaklaşık 50 yıl sonra ağabeyinin izini bulmuş ve onu görmek için Fürstenwalde’ye gelmişti. Huriye’nin oğlu ise Almanya’ya “misafir işçi” olarak Stuttgart’a gitmişti.
Ahmed Talib’e emeklilik döneminde Batı Almanya’ya geçme hakkı tanındı. Ancak bunu karşılayacak maddi imkanı olmadığı için bu fırsatı kullanamadı.
SON YOLCULUĞUNDA YANINDA KUR’AN VARDI
Şubat 1983’te hayatını kaybettiğinde 82 yaşındaydı. Doğu Almanya’da cenazeye katılabilecek bir imam bulunamadı. Oğlu Rudi, babasının yıllar önce Sirkeci Garı’ndan Almanya’ya getirirken yanında taşıdığı ve evlerinin duvarında yıllarca asılı duran Kur’an-ı Kerim’i babasının başucuna koyarak onu toprağa verdi.
Osmanlı döneminde 16 yaşında bir yetim olarak İstanbul’dan ayrılan Ahmed Talib, yaklaşık 66 yıl boyunca hiç çıkamadığı Fürstenwalde kasabasında hayata veda etti.
İstanbul’dan başlayan bir tren yolculuğu, genç bir Osmanlı yetiminin hayatını sonsuza dek değiştirmiş; Ahmed Talib’in hikâyesi, iki ülke arasında sıkışıp kalan bir ömrün sessiz tanıklığı olarak tarihteki yerini almıştı.
Kaynak : DiasporaTürk
